Saito (Triticum)

O sirio e taua ia tatou meaʻai

E mafai e le tagata soifua ona 'aʻai i se auala eseʻese o meaʻai. Lelei pea ma pea cereals e taua i a tatou taumafataga, aemaise le saito. Ona o lona maualuga taumafaina, lenei fualaʻau o se tasi o sili ona galueaina i Sepania, tulaga lona lua faatoa maeʻa karite.

Afai e te fiafia i le mataupu ma manaʻo e fia iloa atili e uiga i lenei mea lelei cereal, ou te fautuaina oe e faʻaauau faitau. O le a matou faʻamatalaina le uiga o le saito, o a ona uiga, o a ituaiga taʻatele e masani ai, o faʻaoga e iai, ma le tele o isi mea.

O le a le saito?

Na amata le saito i le Mesopotamian malo o Aikupito

E tofu uma tatou ma le aitia i foliga o le saito. Ae o le a se isi mea tatou te iloa moni e uiga ia te ia? O lenei laʻau e le-tumau o se vaega o le mutia aiga ma e i ai ituaiga eseese. O le sili ona galueaina o le mea e taʻua Triticum Durum y Triticum compactum. A o le sirio na totoina e fai ai falaoa ma falaoa, o le Triticum taua. Mulimuli ane o le a matou auiliiliina faʻamatalaga e uiga i ituaiga eseese o saito o loʻo i ai.

Lenei fualaʻau maua ai se seti o fualaʻau ua fusifusia ma le tasi fatu maua i luga o se faʻamuta tuʻuga. E maua le saito i le vao poʻo le galueina. E tusa ai ma le au tusitala faasolopito, o le amataga o lenei cereal na tupu i le Mesopotamian malo o tagata Aikupito. Na latou mauaina le saito ma lona faʻaaogaina e fai ai ni meaʻai.

Ina ua maeʻa le fouvalega a le Neolithic i totonu o Sasaʻe Lata Mai, na amata ai ona galueaina lenei cereal i vaega eseese o le lalolagi, ma ua oʻo mai i aso nei o se tasi o meaʻai taua i le tatou taumafataga. O le tele o meaʻai o aso nei e fai ma le saito. E fuafuaina o lenei fualaʻau e ufiufi i le va o le 10% ma le 20% o kalori o loʻo folo i aso uma.

Faʻapitoa

O lenei ua tatou iloa teisi e uiga i le amataga o saito, o le a tatou talanoa e uiga i ona uiga e tusa ai ma le vaega o le laʻau. Muamua lava tatou mauaʻa, e mafai ona oʻo atu i le mita pe sili atu ile loloto. Tusa lava foi, o le tele o latou o loʻo tu i le muamua 24 senitimita o le eleele. O i latou ia e amata ona tupu aʻe i le vaitaimi o le avea ai oi latou ma atua, lea o loʻo leaga ai ona faʻapipiʻi. Tagata atamamai manatu o le atinaʻe o aʻa ua maeʻa pe a maeʻa le faʻamau.

O le mafuaʻaga o le fualaʻau e papaʻu, e pei o se u, ma e atoa le ono node. O lona mausali ma lona maualuga faʻatatauina le teteʻe i le fale mautotogi. E tusa ai ma laulaʻau, o mea ia e faʻapipiʻi, e afifi ma tipi. O le fugalaʻau e faia i tolu stamens ma le pistil. O le a se isi mea, E i ai se puipuiga faʻatagaina e lua lanumeamata bract poʻo glumillas. Ae mo le fualaʻau, o se caryopsis o lona pericarp o loʻo uʻameaina i le fuainumera fuainumera. O le vaega tele o le saito o loʻo faia e le endosperm o loʻo iai ma mea faʻaleoleo.

Faʻapea foi maitauina o le inflorescences o saito. O le tuʻuga e faia mai i le ogatotonu o pupuʻu totonu, e taʻua o rachis. O nei nonoa taʻitasi o loʻo tu i luga o le spikelet, lea e puipuia e lua vavae i itu uma. O fuamoa e iva fugalaʻau taʻitasi. Ae ui i lea, latou iʻu faʻamutaina le toʻatele o fugalaʻau, i lalo i le lua i le fa masani. Faʻapitoa, e mafai ona ofuina i luga i le ono fugalaʻau.

Eseese o ituaiga o saito

Pei o isi fualaʻau, saito, poʻo Tritikum, e i ai ituaiga eseese. O le a matou talanoaina le sili ona taatele i lalo.

Tusitusiga fesoʻotaʻi:
Eseese o ituaiga o saito

Triticum aestivum poʻo Triticum vulgare

O le ituaiga o saito e sili ona lautele le totoina i le lalolagi o le Triticum aestivum o Triticum vulgare. I le va o le 90% ma le 95% o le gaosiga o le lalolagi o lenei cereal e tutusa ma lenei ituaiga. E faʻatatau i le falaoa saito, falaoa poʻo le vaivai, aua e sili ona faʻaaoga mo le gaosia o falaoa ma falaoa. Lenei ituaiga e masani faʻafaileleina i le maualuga latitude o lua hemispheres.

Triticum monoccum

Faʻailoa foi o le galueina o le einka saito poʻo le sipelaga, o le Triticum monoccum o le anamua ituaiga o saito. Muamua sa taua tele ae o aso nei ua toeititi lava ola. E i ai ni nai laʻau totoina o lenei ituaiga ma latou maua i ni nai mauga vaega o Europa. O se fia iloa mea moni: Ötzi, o le tamaloa na mauaina o ia i le Italia Alps ma o le na nofo lata i le 3300 TLM. C., na i ai fatu o le Triticum monoccum i le manava.

Triticum dicocoum

O leisi o fualaʻau masani e masani ona Triticum dicocoum, poʻo le farro. O lenei cereal anamua e fesoʻotaʻi vavalalata ma sipela sipelaga ma sipelaga saito, ma o le mafuaʻaga lea e masani ona fenumiai ai ma nei ituaiga. O loʻo iai gluten, o lona faʻaaogaina e le talafeagai mo i latou e iai faʻafitauli e fesoʻotaʻi ma ia.

Triticum Durum

Durum saito, poʻo Triticum DurumE faʻaigoaina foʻi o candeal, Sisila, mimita, semolina pe Moorish saito. Ona o lona maualuga gluten ma porotini mataupu, o se tasi lea o ituaiga o saito e maualuga lona tau aoga i meaʻai. O lenei ituaiga e matua teteʻe lava i faʻamaʻi ma le lāmala, ae e itiiti le fua e maua mai i faʻatoʻaga faʻatusatusa i isi ituaiga.

Triticum spelta

Faatasi ai ma le sili ona taatele ituaiga o saito ua sipela foi, o lona saienitisi igoa o Triticum spelta. O leisi auala e faʻaigoa ai lenei ituaiga e sipela sili atu pe escaña tele. O lenei sirio e mafai ona ola i tau faigata, malulu ma susū o le tau. I le tulaga o le aoga i meaʻai, e tai tutusa lava ma le saito masani. E ui i lea, sipelaga aofia ai se maualuga maualuga vaega o uma niacin ma riboflavin.Le

O le fanua saito

O le saito o le lona lua lea o faʻatoaga e fai ma sui i Sepania

O le taimi nei, o le faʻatoaga sili ona faʻatusalia i Sepania o le karite, sosoʻo ai ma le saito. O le mea mulimuli e galueaina i totonu o nuʻu tutoatasi o le teritori Sipaniolo, ma se maualuga maualuga i Castilla y León, lea e maua ai le 40% o saito uma i Sepania. Ona mulimuli atu lea o Castilla La Mancha, e tusa ma le 22%.

A oʻo mai i le mauaina lelei saito i le saito fanua, o le ki o le vevela ma timuga. O nei mea taua e lua e mautinoa mo le lelei atinaʻe o le faʻatoʻaga. E masani lava, o lenei fualaʻau e fai si teteʻe i le malulu, mafai ona sao mai le vevela i lalo o le zero tikeri. Peitaʻi, ina ia lauolaola nei laʻau, latou te manaʻomia le vevela a itiiti mai 16 tikeri. E tusa ai ma le vai ma le susu, latou te le manaʻomia tele tele. E tusa a, o le mea sili e sili atu i le 300 i le 400 milimita.

Fertilization o se mafuaʻaga taua i le faʻatupuina o saito. E faʻamoemoe ile vaitau ole tausaga na lulu ai le saito, e eseese le aofaʻi ma le ituaiga o fetilaisa. O le eseʻesega o saito ma le tau e iai foʻi sona sao.

Fuafua siama fanua

O le siama o le saito o le vaega lea o loʻo taulaʻi i ai le tele o vitamini ma gaʻo aoga

A matou talanoa e uiga i siama o le saito matou te faʻasino i se vaega o le saito ma foliga o le pu. O le taimi lea o loʻo taulaʻi iai le tele o vitamini ma mea aoga gaʻo. Mo le faia o falaoamata, ua aveʻese le germ germ. Nai lo lena, e faʻaaogaina e fausia ai saito germ germ suauʻu. O lenei ituaiga o suauʻu e tu matilatila faʻapitoa lava mo le maualuga o mea i totonu o le vailaʻau E. Mo lenei mafuaʻaga o se natura antioxidant ma tele le paoa.

O meatotino sili ona ofoofogia o siama saito e faʻapea:

  • Aneti-faʻatulagaina ma natura antioxidant.
  • Maualuga i polotini ma gaʻo. Lenei aumaia le soifua maloloina ma le malosi io tatou maso.
  • Maualuga i le linoleic acid poʻo le vitamini F. E fesoasoani e faʻapipiʻi polotini, gaʻo ma suka.
  • E i ai vitamini B. Mo lenei mafuaʻaga ua manatu o se faʻanatura lalelei togafitiga e faʻaleleia atili ai le malosi ma le soifua maloloina o lauulu, paʻu ma fao.

I se aotelega, o penefiti o siama saito e tele faʻafetai i le taua gaʻo gaʻo ma vitamini o loʻo aofia ai:

  • Pulea o le uric acid.
  • Faʻaleleia le faʻasalalauina.
  • Faatonutonuina o le toto
  • Fesoasoani maso atiina ae ma fulafula usus.
  • Faʻaititia faʻaititia.
  • Faʻaititia o popolevale faʻafitauli pei o le popolevale, popolevale poʻo le le moe.
  • Faaleleia atili o foliga vaaia o le paʻu, aemaise lava le tasi mago.
  • Faaleleia atili o foliga vaaia o le lauulu.

Faʻaaogaina autu o le saito

Faatasi ai ma le falaoamata saito, gaosia le suauʻu ma le pia

Falaoamata maua mai le eleele fatu saito tatou te faʻaaogaina e fai tele ai falaoa, ae o loʻo iai foʻi isi meaʻai pei o kuki, pasta ma keke. E i ai le aofaʻi o lua ituaiga o falaoa.

  • Falaoamata ituaiga A: O le falaoa falaoa. E i ai le aofaʻi o tolu lelei togi, o le a avea ma masani pe masani ai, o le sala tupe ma le sili-sala tupe.
  • Ituaiga B falaoa: O i latou o semolina ma e le mafai ona tao. E masani lava o falaoa ia e gaosi ai le makaroni ma le pasta.

Faatasi ai ma le saito saito tatou mafai ona le gata gaosia falaoamata poʻo atoa falaoamata saito, ae faʻapea foi pia, semolina ma isi ituaiga o meaai. Afai tatou te 'ai lenei sereal masani, matou te fesoasoani io matou tino e faʻatino le manava, talu ai e faʻafaigofieina le teuina, fiafia i le asimilation o meaai ma fesoasoani e faʻamama le tino. O nei mea uma e faʻafetai i le fiber o loʻo iai.

I le faaiuga, e mafai ona fai mai o le saito o se faavae meaai i a tatou taumafataga. faʻafetai i le tele o penefiti o loʻo aumaia ai ia tatou ma lona tau aoga tele. E le gata i lea, a aunoa ma ia, e leai se falaoamata, ma ana leai le falaoamata e le mafai ona tatou faia ni keke mananaia.


O mataupu o le tusitusiga e tausisi ia tatou mataupu silisili o amio lelei faʻatonu. E lipotia se mea sese kiliki iinei.

Ia avea muamua ma faamatalaga

Tuʻu lau faamatalaga

o le a le lomia lou tuatusi imeli.

*

*

  1. E tali atu mo faʻamatalaga: Miguel Ángel Gatón
  2. Faamoemoega o faʻamatalaga: Pulea le SPAM, faʻamatalaga pulega.
  3. Tulaga faʻatulafonoina: Lau maliega
  4. Fesoʻotaʻiga o faʻamatalaga: O faʻamatalaga o le a le fesoʻotaʻi atu i isi vaega vagana i tulafono faʻatulafonoina.
  5. Teuina o faʻamatalaga: Faʻamaumauga tuʻufaʻatasia e Occentus Networks (EU)
  6. Aia Tatau: I soo se taimi e mafai ai ona e faʻatapulaʻaina, toe maua ma aveʻese au faʻamatalaga.

bool(moni)